بنزین ده هزار تومانی پایان کار است؟ / دولت بالاخره از سیاست فریز قیمتی عبور کرد + جدول تغییرات قیمتی از سال ۵۷ تا کنون

به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین،در بیست و دوم آذرماه سال گذشته بهای هر لیتر بنزین آزاد به پنج هزار تومان افزایش یافت. افزایش نرخ بنزین در دولت پزشکیان افزایشی محدود و متفاوت از گذشته است چرا که دولت با حفظ قیمت بنزین ۱۵۰۰ تومانی و سه هزار تومانی، به نوعی مازاد مصرف بنزین را برای شهروندان و دارندگان خودرو به نرخ ده هزار تومان می‌رساند . این وضعیت البته برخی را امیدوار می‌کند که تبعات تورمی افزایش قیمت قابل مهار باشد.

چرا دولت دوباره سراغ مساله بنزین رفت؟

مسئله اصلی، فاصله میان قیمت داخلی، هزینه واقعی تأمین سوخت و قیمت جایگزینی بنزین است.

در شرایطی که قیمت بنزین داخلی به‌شدت یارانه‌ای است، افزایش مصرف به معنای افزایش هزینه دولت برای تأمین سوخت است. اگر تولید داخلی پاسخگوی مصرف نباشد، دولت باید کسری را از طریق واردات یا تغییر در سبد پالایشگاهی جبران کند.

به همین دلیل، افزایش نرخ سوم را باید بخشی از تلاش دولت برای مدیریت تقاضا و کاهش فشار ناشی از ناترازی بنزین دانست.

بنزین ایران هنوز یکی از ارزان‌ترین سوخت‌های جهان است

حتی با نرخ ۱۰ هزار تومان، قیمت بنزین ایران در مقایسه با بازار جهانی بسیار پایین باقی می‌ماند. رسانه‌های خارجی نیز در گزارش‌های خود بر همین موضوع تأکید کرده‌اند. الجزیره پیش از اعلام افزایش اخیر، قیمت سوخت در ایران را به‌مراتب پایین‌تر از بسیاری از کشورهای جهان توصیف کرده بود.

در عین حال، باید میان قیمت رسمی بنزین و هزینه اقتصادی آن برای کشور تفاوت گذاشت. قیمت پایین الزاماً به معنای هزینه پایین تولید یا تأمین نیست؛ بلکه بخش قابل‌توجهی از هزینه از مسیر یارانه و منابع عمومی پرداخت می‌شود.

 سیاست بنزینی در ایران از چه زمانی دستخوش تغییر شد؟

در استانه نوروز سال ۱۳۸۴ مجلس هفتم با توصیب قانون معروف به قانون تثبیت قیمت‌ها سیاست افزایش تدریجی بهای بنزین را منتفی کرد. پیش از این دولت سید محمد خاتمی هر سال قیمت بنزین را دستخوش افزایشی محدود می‌کرد اما با این تصمیم مقرر شد کالاها و خدمات دولتی افزایش قیمتی را تجربه نکنند تا تورم مهار شود. هر چند مجلس هفتم این موضوع را عیدی به مردم دانست و تبلیغات گسترده‌ای در مورد ان کرد اما در عمل چند سال پس از این تاریخ تغییرات قیمتی بنزین بسیار پرهزینه‌تر و جنجالی‌تر شد.

حتی در قانون برنامه چهارم نیز رسیدن به محدوده‌ای از قیمت فوب خلیج‌فارس نیز پیش‌بینی شده بود که دولت محمود احمدی‌نژاد این قانون برنامه توسعه را نیز به استناد شعارهای سیاسی و … کنار گذاشت.

هر چند نمی‌توان رقم مشخصی را ارائه داد اما براوردها نشان می‌دهد اگر سیاست بنزینی مبتنی بر اصلاح تدریجی بود و بهای بنزین در محدوده بیست تا بیست و پنج درصد در سال افزایش می‌یافت قیمت بنزین امروز بین ۱۳ تا ۱۵ هزار تومان بود اما اگر قانون برنامه چهارم اجرایی می‌شد قیمت بنزین از این رقم فراتر می‌رفت. 

جدول زیر دربردارنده تغییرات قیمت بنزین از سال ۱۳۵۷ تا کنون است.

آیا بنزین ده هزار تومانی پایان کار است؟

به نظر می‌رسد از پس بیش از دو دهه ایران به سیاست تغییر تدریجی قیمت بنزین در دولت پرشکیان بازگشته است . این چنین است که در کمتر از یک سال دو بار نرخ آزاد بنزین که البته مصرف تمام شهروندان را در بر نمی‌گیرد و بخشی از مصرف بنزین منطبق با نرخ ده هزار تومانی است. وضعیت کنونی نشان می‌دهد ممکن است تحولات بنزینی همچنان ادامه‌دار باشد. بسیاری از کارشناسان البته بر این عقیده‌اند که برای مهار مصرف بنزین ضوررت دارد همزمان با اجرای سیاست‌های اصلاحی قیمتی مجموعه‌ای از سیاست‌های دیگر نظیر به کارگیری فناوری‌های نوین در حمل و نقل و خودروسازی و بهبود وضعیت مصرف بنزین در خودروهای تولیدی در کنار تغییراتی سیاستی در واردات خودروهای کم‌مصرف و گسترش ناوگان حمل و نقل برقی در دستور کار قرار گیرد.

۲۲۳۲۲۳۵۷